Verkiezingsdebat “Politiek en Geschiedenis”

Seminarie met Helen Grevers

Resocialisatie van oud-collaborateurs in België en Nederland na de Tweede Wereldoorlog'

Woensdag 19 mei 2010 verwelkomt het SOMA de Nederlandse historica Helen Grevers (NIOD) voor een seminarie getiteld: 'Resocialisatie van oud-collaborateurs in België en Nederland na de Tweede Wereldoorlog'.

Vele aspecten van de bestraffing van collaboratie in België en Nederland zijn inmiddels onderzocht. Onlosmakelijk verbonden met de bestraffing zijn ook de interneringscentra en gevangenissen voor de voormalig collaborateurs. Tot nu toe werd vooral de politieke context van de opsluiting uitgewerkt en de sociale context bleef hierbij vaak achterwege. Dit project probeert juist een sociaalhistorisch perspectief van de internering en detentie voorop te stellen. De functies van opsluiting en de percepties van de straf worden bekeken vanuit diverse perspectieven, zoals die van de staat, juristen, reclasseringsambtenaren, de publieke opinie en de oud-collaborateurs en hun familie.
De vergelijking tussen België en Nederland is bij dit historisch moreel beladen onderwerp nuttig omdat het nuances kan aanbrengen in het idee dat deze episode in beide landen een 'zwarte bladzijde' in de nationale geschiedenis is.

Helen Grevers voltooide in 2008 de Master Geschiedenis van Politiek en Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Sinds september 2008 is zij verbonden als onderzoeker in opleiding aan het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Zij werkt aan het project 'Het leven in de interneringskampen voor politieke delinquenten, 1944-1950. Een vergelijking tussen Nederland en België'. Van september 2009 tot april 2010 werkte zij tijdelijk op het SOMA.

Het seminarie gaat door op 19 mei om 14u30 in de conferentiezaal van het SOMA, Luchtvaartsquare 29, 1070 Brussel. Naar goede gewoonte is de toegang is gratis.
Inschrijven kan via cegesoma@cegesoma.be of 02/556 92 11.

11 / 5 / 2010

Seminarie met Stéphane Courtois

Le communisme du XXe siècle a-t-il été un totalitarisme ?

Op woensdag 5 mei 2010 verwelkomt het SOMA de Franse historicus Stéphane Courtois (CNRS). Sinds zijn eerste onderzoek naar de geschiedenis van de Franse Communistische Partij tijdens de oorlog tot aan zijn recente werk Communisme et totalitarisme, heeft Stéphane Courtois in grote mate bijgedragen aan het debat over de essentie en de aard van het communisme. Tot 1995 publiceerde hij voornamelijk over de geschiedenis van de Franse communisme. Met de publicatie van het befaamde Zwartboek van het Communisme in 1997 verbreedde hij zijn onderzoeksfocus naar de geschiedenis van het communisme in het algemeen.

Debat en controverse omringden zijn recente publicaties. In deze werken stelt Courtois fundamentele vragen over het communisme, de grond en de legitimiteit van de comparatieve methode en de rol van historici in het publieke debat. Met het uitnodigen van Stéphane Courtois wil het SOMA het wetenschappelijk debat bevorderen over een aantal fundamentele kwesties van de geschiedenis van de twintigste eeuw, getekend door de grote ideologieën en de voortdurende strijd tussen democratie en anti-democratie.

Stéphane Courtois is wetenschappelijk directeur van het CNRS (Universiteit van Parijs X).

Naar goede gewoonte gaat het seminarie door in de conferentiezaal van het SOMA, en dit om 14u30. De toegang is gratis.

27 / 4 /2010

Seminarie met Bob Moore en Frank Caestecker

Were those who fled nazi Germany considered refugees ? Asylum and West-European liberal countries in the 1930s

Op woensdag 21 april 2010 om 14u30 komen de historici Frank Caestecker (UGent) en Bob Moore (Universiteit van Sheffield) de onderzoeksresultaten uit hun nieuwste werk Refugees from Nazi Germany and the Liberal European States voorstellen. De exodus van vluchtelingen uit Nazi Duitsland in de jaren 1930 heeft meer aandacht gekregen van historici, sociale wetenschappers en demografen dan vele andere migraties en vervolgingen in Europa.

Toch werd als gevolg van de overweldigende aandacht voor de Holocaust in de historiografie van Europa en de Tweede Wereldoorlog de vlucht uit Nazi Duitsland voor 1940 beschouwd als Vorgeschichte.

Gebaseerd op een vergelijkende analyse van nationale case studies, zal deze lezing ingaan op de uitdaging dat de pre-1940 beweging van vluchtelingen uit Duitsland en Oostenrijk stelde voor de immigratiecontroles in Europa. Er wordt ingegaan op de sociale implicaties van een beleid dat steeds meer protectionistisch en nationalistisch werd, en op de gelijkenissen en verschillen tussen Europese liberale staten in het aanvaarden van deze vluchtelingen.

Frank Caestecker doceert geschiedenis aan de Universiteit van Gent en heeft gewerkt voor de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Staten. Hij doet onderzoek naar politiek asiel in de 19e en 20e eeuw en de gevolgen van dit beleid inzake migratie.

Bob Moore doceert de geschiedenis van Europa in de 20e eeuw aan de Universiteit van Sheffield. Hij publiceerde over vluchtelingen, krijgsgevangenen en jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog in Europa, en Nederland in het bijzonder.

Zoals steeds zal het seminarie doorgaan in de conferentiezaal van het SOMA, en dit om 14u30. De toegang is gratis. Inschrijven kan via cegesoma@cegesoma.be of 02/556 92 11.

13 / 4 / 2010

Seminarie met Frank vanVree

De dynamiek van de herinnering: Nederland en de Tweede Wereldoorlog

Op woensdag 31 maart 2010 verwelkomt het SOMA Prof. Dr. Frank van Vree (Universiteit van Amsterdam). In dit seminarie zal de ontwikkeling worden geschetst van de dominante herinneringscultuur met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog in Nederland, waarbij zal ook aandacht zal worden besteed aan de internationale context.

Deze Nederlandse herinneringscultuur heeft in de loop van de jaren ingrijpende veranderingen ondergaan. Frank van Vree onderscheidt hierin drie fases. Een eerste fase waarin de herinneringen werden verweven in heersende christelijke, politieke en, bovenal, nationale verhalen, een herinneringscultuur die nadruk legt op herstel en continuïteit en waarin nauwelijks plaats is voor daders of specifieke groepen slachtoffers. Een tweede fase waarin de herinneringen worden gepolitiseerd, herschreven, waarbij het nationale beeld versplinterd en er ruimte komt voor met name de slachtoffers van de oorlog. En tenslotte een derde fase van hernieuwde canonisering, met een mede door de overheid gefinancierde en zelfs geregisseerde herinneringspolitiek en daarbij behorende instellingen, in de vorm van nationale vieringen, educatieprojecten, musea en projecten; de nieuwe gecanoniseerde beelden, die zijn doortrokken van ethische en politieke waarden, zijn echter niet onomstreden?

Frank van Vree (1954) is historicus en als hoogleraar Journalistiek verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn publicaties liggen op het terrein van de moderne geschiedenis, media en journalistiek, zoals In de schaduw van Auschwitz (1995). Volgende maand verschijnt de mede door hem geredigeerde bundel Performing the Past, Memory, History, and Identity in modern Europe (met Jay Winter en Karin Tilmans). Op dit moment leidt hij een omvangrijk onderzoeksprogramma 'De dynamiek van de herinnering. Nederland en de Tweede Wereldoorlog'.

Naar goede gewoonte gaat het seminarie door in de conferentiezaal van het SOMA, en dit om 14u30. De toegang is gratis. Inschrijven kan via cegesoma@cegesoma.be of 02/556 92 11.

26 / 3 / 2010

Dag van de Nieuwste Geschiedenis 2010, Gent, 24 april 2010

Op zaterdag 24 april 2010 organiseert de BVNG de tweejaarlijkse Dag van de Nieuwste Geschiedenis. In de voormiddag zullen diverse thema's in de Belgische nieuwste geschiedenis worden belicht in vijf parallelsessies. In de namiddag staat de plenaire sessie volledig in het teken van het thema “geschiedenis en herinnering” en hebben we Prof.dr. Etienne François (Sorbonne, Paris-I & Freie Universität Berlin) te gast.

Studiedag “Jonge Historici”

De twee wereldoorlogen, herinnering en erfenis

Woensdag 24 maart 2010 organiseert het SOMA een studiedag met pas afgestudeerde historici. We selecteerden enkele van de beste verhandelingen van 2008 en 2009 met als onderwerp de twee wereldoorlogen, herinnering en erfenis. De sprekers beschrijven in een vijftiental minuten hun onderzoeksresultaten en benadrukken de vernieuwende elementen van hun studie. Drie discussiemomenten worden begeleid door specialisten in het betreffende onderzoeksveld. Lees meer...

Seminarie met Els Witte

Ideologievernieuwing in het naoorlogse België (1944-1956). De bijdrage van de maatschappelijk betrokken historici

Op woensdag 10 maart 2010 erwelkomt het SOMA Em. Prof. Dr. Els Witte, die haar recent verschenen werk Voor vrede, democratie, wereldburgerschap en Europa. Belgische historici en de naoorlogse politiek-ideologische projecten (1944-1956) komt voorstellen. In dit lijvige werk wordt de impact bestudeerd van de intellectuele elite – en historici in het bijzonder – op het naoorlogse ideologische vernieuwingsproces in België. Tijdens het 'lange decennium' 1944 – 1956 werd in de uitwisseling van ideëen, opinies en denkstructuren door intellectuelen met een historische opleiding de kiem gelegd van het kritische denken van de jaren zestig.  Professor Els Witte legt deze ideologieproducenten onder de loep en beschrijft uitvoerig hoe de denkende elite de ideologische verschuivingen na de Tweede Wereldoorlog beïnvloedde.

Els Witte is emeritus hoogleraar Geschiedenis en ere-rector  van de Vrije Universiteit Brussel. Ze schreef verschillende standaardwerken over de Belgische politiek tijdens de 19de en de 20ste eeuw. Zij is voorzitter van het Vlaams Instituut voor Geschiedenis van de Koninklijke Academie.

Dit seminarie wordt gevolgd door een debat over de intellectuele productie en de historisch-ideologische debatten in het naoorlogse België.

Naar goede gewoonte gaat het seminarie door in de conferentiezaal van het SOMA, en dit om 14u30. De toegang is gratis. Inschrijven kan via cegesoma@cegesoma.be of 02/556 92 11.

2 / 3 / 2010