De geschiedenis van het CentrumVan Navorsings- en Studiecentrum voor de Geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog (NCWOII) naar Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (CEGESOMA)
Résidence Palace
Het Soma was van 1993 tot 2004 gevestigd in het Résidence Palace
Op 13 december 1967 wordt het Navorsings- en Studiecentrum voor de Geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog (NCWOII) opgericht om: "alle nodige maatregelen te treffen voor het inventoriëren, bewaren en excerperen van de documenten of archiefstukken welke betrekking hebben op de tweede wereldoorlog, zijn voorgeschiedenis en zijn gevolgen" (Belgisch Staatsblad, 10 februari 1968, nr. 29, p. 1259-1260/61). Het NCWOII wordt oorspronkelijk opgericht bij het Algemeen Rijksarchief en stond onder de voogdij van het ministerie van Nationale Opvoeding.

 

José Gotovitch
José Gotovitch bij het verschijnen van l'An 40 in 1971.
In 1969 gaat een ploeg van zes onderzoekers van start en legt de basis voor een reeks pioniersstudies over de Tweede Wereldoorlog. In 1971 publiceert José Gotovitch in samenwerking met Jules Gérard-Libois het referentiewerk L'an 40. Van bij het begin maakt het NCWOII deel uit van het Internationaal Comité voor de Geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.

 

Parallel met het onderzoek legt het Centrum zich toe op het verzamelen van belangrijke archieffondsen uit de jaren 1939-1945 en de uitbouw van een rijke bibliotheek, die haar collectiedomein geleidelijk uitbreidt. De fototheek van het CEGESOMA was, wat de Tweede Wereldoorlog betreft, van bij het begin één van de rijkste in Europa. De jongste jaren kende de fototheek een flinke uitbreiding. De digitalisering van de collectie, die in de jaren 1990 begon, is versneld na 2000.

 

Om de band te leggen met het academisch milieu organiseert het Centrum sinds de jaren 1980 maandelijkse Seminaries en vanaf 1990 internationale colloquia. Het Centrum werkt meer en meer eigen onderzoeksprojecten uit.

 

Op 10 januari 1997 verandert het NCWOII zijn naam in Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (CEGESOMA). Het perspectief verruimt tot de geschiedenis van de twintigste eeuw (zie missie).

In september 2011 werd de afdeling Publieksgeschiedenis opgericht als aanvulling op de afdelingen Documentatie en Academische Activiteiten. Deze afdeling heeft als doel de expertise van het CegeSoma beter over te brengen naar het grote publiek. In januari 2016 werd de afdeling Digitalisering opgericht als reactie op het toenemende belang van de digitale technologie.

Sinds 1 januari 2016 maakt het CegeSoma als vierde Operationele Directie (OD4) deel uit van het Rijksarchief in België.

Het CegeSoma stelt momenteel een veertigtal mensen te werk, waaronder een permanent wetenschappelijk kader van zeven wetenschappelijke medewerkers, een informaticus en het hoofd van de operationele directie.

 

 

De Leeszaal
De leeszaal in het gebouw op het Leuvenseplein in de jaren 1980.
 
Leeszaal
Leeszaal (Luchtvaartsquare)
 
De inkomhall
De inkomhal van het gebouw aan de Luchtvaartsquare waar het SOMA vandaag gevestigd is.