Een bijeenkomst van de Belgische National Node van EHRI in het CegeSoma
Op maandag 20 april 2026 vond in het CegeSoma een bijeenkomst plaats van EHRI-BE; de Belgische National Node van EHRI (European Holocaust Research Infrastructure). De vergadering werd geleid door het coördinatieteam van EHRI-BE, Dirk Luyten van CegeSoma en Veerle Vanden Daelen van Kazerne Dossin, en bijgewoond door verschillende leden van het EHRI-BE-consortium, waaronder historici, archivarissen en experts op het gebied van digital humanities, evenals vertegenwoordigers van het federaal wetenschapsbeleid (BELSPO). Het doel van deze bijeenkomst was om de Belgische partners op de hoogte te brengen van een aantal EHRI-gerelateerde ontwikkelingen die zich sinds de vorige bijeenkomst van het consortium hadden voorgedaan, waaronder de lancering van een nieuw project: TRACE-BE.
Na een welkom door Nico Wouters, hoofd van CegeSoma, gaf Dirk Luyten een korte update over de oprichting van EHRI als een European Research Infrastructure Consortium (ERIC) begin 2025 en lichtte de structuur van deze organisatie verder toe. Laurent Ghys van BELSPO presenteerde vervolgens een update over de stand van zaken van het traject naar het Belgische lidmaatschap van de EHRI-ERIC.
TRACE-BE
Na deze updates volgde het nieuws over de succesvolle aanvraag van het Rijksarchief/CegeSoma voor de financiering van een onderzoeksproject via het ESFRI-FED-programma van BELSPO. Nadat Dirk Luyten de reikwijdte van het ESFRI-FED-programma had toegelicht - de activiteiten van federale wetenschappelijke instellingen in Europese onderzoeksinfrastructuren ondersteunen - ging Matthew Haultain-Gall, onderzoeker bij het project, in op de inhoud ervan.
Het in februari van start gegane project ‘Training Research Access and Connectivity for EHRI-BE’, kortweg TRACE-BE, is een vierjarig project dat wordt gecoördineerd door CegeSoma, met Kazerne Dossin als partner. Het project sluit naadloos aan bij het werk dat het Rijksarchief/CegeSoma al heeft verricht in vijf door de EU gefinancierde EHRI-projecten. De overkoepelende doelstellingen zijn het versterken van de positie van de het Rijksarchief binnen EHRI door het stimuleren en faciliteren van op archiefmateriaal gebaseerd nationaal en transnationaal onderzoek naar de Holocaust, en het bijdragen aan de verdere ontwikkeling van EHRI-BE. TRACE-BE wil deze doelstellingen bereiken door de beschrijvingen van de collecties van het Rijksarchief in EHRI te verrijken en te optimaliseren; door bestaande onderzoekstools af te stemmen op de behoeften van EHRI, door betere transnationale toegang te bieden tot de Holocaust-gerelateerde collecties van het Rijksarchief en door opleidingen aan te bieden aan onderzoekers in België om het onderzoek over de Holocaust te stimuleren.
Bovendien zal het inzetten van de expertise van het Rijksarchief/CegeSoma verworven bij het uittekenen van de beheersstructuur van EHRI-ERIC ertoe bijdragen dat EHRI-BE verder kan ontwikkeld worden om zijn rol te spelen in EHRI, en dat de positie van het Rijksarchief in de Belgische National Node, het EHRI-ERIC National Coordinators Committee, en gespecialiseerde EHRI-werkgroepen en regionale groeperingen geconsolideerd wordt.
De brede activiteiten van het project zullen de Holocaustgerelateerde collecties van het Rijksarchief gemakkelijker toegankelijk maken voor onderzoekers en andere gebruikers (docenten, experts, museummedewerkers, burgers); meer impactvol vergelijkend en transnationaal onderzoek met behulp van methodologieën uit de digital humanities stimuleren en het Rijksarchief laten bijdragen aan de bredere doelstellingen van EHRI-BE en EHRI-ERIC.
De noden van de leden van EHRI-BE
Na de presentatie over TRACE-BE leidde Veerle Vanden Daelen een bespreking over de activiteiten van de verschillende vertegenwoordigde organisaties, de overlap met EHRI-BE en de gewenste ondersteuning vanuit de National Node. Wat volgde was een rijke discussie over hoe kleinere erfgoedinstellingen konden profiteren van de knowhow van grotere instellingen, de moeilijkheden bij het op elkaar afstemmen van databases met een verschillende scope en de standaardisatie van data, met name biografische data.
De bijeenkomst werd afgesloten met een beknopt overzicht van het werk dat buiten België in het kader van EHRI wordt verricht. Dit omvatte niet alleen centraal door EHRI-ERIC georganiseerde activiteiten, maar ook werk dat door andere National Nodes wordt uitgevoerd. Een van de gesignaleerde activiteiten was het Conny Kristel Fellowship-programma van EHRI-ERIC, dat tot doel heeft de internationale toegang tot een breed scala aan archieven en collecties met betrekking tot de Holocaust te vergemakkelijken en zo het onderzoek naar en de documentatie van de Holocaust wereldwijd te ondersteunen en te stimuleren. Het programma staat open voor onderzoekers, archivarissen, bibliothecarissen, conservatoren en andere relevante professionals. De timing van deze discussie was bijzonder passend, aangezien EHRI-ERIC de dag na de bijeenkomst bekendmaakte dat de oproep voor Conny Kristel Fellows 2026 was geopend.