Breendonk. Een nieuwe geschiedenis.

Conferentie in het Nederlands met als gast Dimitri Roden

Een gesprek onder leiding van Nico Wouters

Breendonk: wat weten we echt over die emblematische plaats in de Belgische geschiedenis ?

Op 5 november eerstkomend verwelkomen CegeSoma en de vzw De Vrienden van het CegeSoma Dimitri Roden, in het CegeSoma verantwoordelijk voor het FED-tWIN-project People@War, ter gelegenheid van het verschijnen van zijn boek  ‘Breendonk. Een nieuwe geschiedenis’. Hij zal worden geïnterviewd door Nico Wouters, directeur van het CegeSoma, tijdens deze ontmoeting waarbij we een debat over de geschiedenis willen openen, maar het ook willen hebben over de huidige betekenis van deze buitengewone plek.

Dit terrein van minder dan zestien hectaren, tussen Antwerpen en Brussel, heeft een van de meest beladen geschiedenissen in België. In het collectief geheugen blijft het vooral verbonden met de Tweede Wereldoorlog. Tussen 1940 en 1944 houden de Duitse bezetters hier meer dan 3.600 verzetsmensen, politieke tegenstanders en Joden gevangen. Maar de geschiedenis van het fort begint vóór deze periode en stopt ook niet bij de bevrijding.

In oktober 1914 wordt het fort zwaar gebombardeerd door de Duitsers. In mei 1940 verblijven Leopold III en het Groot Hoofdkwartier van het Belgische leger er. Na de bevrijding wordt Breendonk een hechteniskamp: echte of vermeende collaborateurs worden er opgesloten door het verzet en daarna door de Belgische staat.

Na twintig jaar onderzoek brengt Dimitri Roden in zijn werk een diepgaande analyse van wat er zich in het fort en zijn omgeving heeft afgespeeld. Hij onderzoekt de geweldsmechanismen, het gedrag van de actoren, de overlevingsstrategieën van de gevangenen, maar ook hoe deze geschiedenis na 1945 nog doorgewerkt heeft.

Door Breendonk te benaderen als een kruispunt van macht, geweld en herinnering, stelt hij een nieuwe lezing voor van deze plek en van haar plaats in de Belgische geschiedenis. Iedereen is op 5 november van harte welkom in het CegeSoma.

Dimitri Roden is doctor in de geschiedenis (UGent) en doctor in de sociale en militaire wetenschappen (Koninklijke Militaire School) Hij werkte als historicus in het Nationaal Gedenkteken van Breendonk, was wetenschappelijk medewerker van het Koninklijk Legermuseum/War Heritage Institute en deed aan de Koninklijke Militaire School postdoctoraal onderzoek naar de collaboratie, de repressie en het militair gerecht. Momenteel is hij in het CegeSoma verantwoordelijk voor het FED-tWIN-project People@War.

Nico Wouters staat aan het hoofd van het CegeSoma en is gespecialiseerd in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en de herdenkingspolitiek. Hij heeft talrijke artikels op zijn naam staan en schreef in 2023 het boek ‘Bezet bedrijf. De oorlogsgeschiedenis van de NMBS’. Hij is co-auteur van ‘Stad in verzet. Antwerpen tijdens de Tweede Wereldoorlog’ over de geschiedenis van het verzet in Antwerpen, dat in 2024 verscheen.