De geheime oorlog van de Belgische agenten-parachutisten 1940-1945

Conferentie (in het Frans) met als gasten

Marie Marchand, Jean-Claude Maréchal en Peter Verstraeten

Een gesprek onder leiding van Fabrice Maerten

Wat als één van de stoutmoedigste hoofdstukken van de Tweede Wereldoorlog nog grotendeels ontdekt moet worden?

Voor de eerste Ontmoeting Publieksgeschiedenis van 2026 heten het CegeSoma en de vzw ‘De Vrienden van het CegeSoma’ u van harte welkom op de voorstelling van het boek ‘La guerre secrète des agents parachutistes belges, 1940-1945’ door Marie Marchand, Jean-Claude Maréchal en Peter Verstraeten.

Tussen juni 1940 en mei 1945 (en voor sommige missies zelfs nog daarna) werden 333 Belgische agenten (of personen die voor Belgische diensten werkten) boven Europa gedropt of op het continent geïnfiltreerd met een mandaat van de Britse, Belgische en Amerikaanse geheime diensten. Het doel: inlichtingen vergaren propaganda-en sabotageacties uitvoeren, de verbinding tussen het lokaal verzet en de geallieerde autoriteiten verzekeren, piloten en verzetslui helpen ontsnappen naar het Verenigd Koninkrijk en de verzetsorganisaties en werkweigeraars financieel en materieel ondersteunen. Hun inzet heeft de geallieerde strategie mee onderbouwd en heeft concreet bijgedragen tot de bevrijding van Europa.

Dit werk is het resultaat van diepgaand onderzoek in de Belgische, Britse, Amerikaanse en Duitse archieven. Honderden persoonsdossiers werden uitgepluisd in de National Archives (Kew, Londen), het Algemeen Rijksarchief in België, de militaire archieven in Evere en de rijke fondsen van het SOE en van de Staatsveiligheid, die in het CegeSoma worden bewaard. Door die samen te brengen en te analyseren konden voor elke agent de volgende gegevens worden opgespoord: herkomst en beroep, ontsnapping uit België, inlijving, opleiding in Groot-Brittannië, opdracht(en) en later parcours.

Het boek omvat twee grote delen. Het eerste deel verduidelijkt de context en de structuren (Britse en Belgische diensten), hun onderlinge relaties, de opleiding van de agenten, de risico’s ivm het Duitse repressieapparaat, de rol van de ontsnappingslijnen, speciale acties en zelfs de diensten die na de bevrijding werden opgezet. Het tweede deel beschrijft de uitgevoerde missies in chronologische volgorde in het ruimere kader van de oorlog, de belangrijke internationale ontwikkelingen en de inspanningen van de Belgische regering in ballingschap in Londen.

Wij nodigen u uit om dit uitzonderlijk werk op 25 maart 2026 te komen ontdekken in het CegeSoma tijdens een gesprek gemodereerd door Fabrice Maerten. Hij zal met de auteurs van gedachten wisselen over wat er zich achter de schermen heeft afgespeeld tijdens hun onderzoek, het parcours van de agenten en de historische uitdagingen die dit boek oproept. Het boek is niet alleen een eerbetoon, maar ook een essentieel referentiewerk en werpt een nieuw licht op het verzet in België en de geheime oorlog vanuit Londen.

Marie Marchand is sinds 2016 gepensioneerd als arts interne geneeskunde. In 2015 sloot ze zich aan bij de ‘Broederschap van Parachutisten’ waarvan haar vader Georges Marchand (1911–1990) eveneens lid was. Sinds 2017 werkt ze samen met Jean-Claude Maréchal en Peter Verstraeten aan het onderzoek naar de speciale agenten.

Jean-Claude Maréchal is het petekind van Charles Hoyez, die in maart 1944 gedropt werd om het hoofd van het Geheim Leger bij te staan en die ongeveer een jaar later in Duitsland verdween. Hij studeerde Germaanse filologie aan de ULiège, werd leraar, vertaler bij de Europese Unie en ten slotte attaché bij een economische dienst.  Hij is de auteur van een biografie van Charles Hoyez: ‘Un Agent parachutiste dans l’Histoire’ (EME 2016).

Industrieel ingenieur Peter Verstraeten interesseert zich al ongeveer twintig jaar voor de geschiedenis van de agenten-parachutisten en de ontsnappingslijnen.  Hij leverde bijdragen aan een tiental publicaties over dit onderwerp. Hij is lid van de raad van bestuur van de ‘Broederschap van Parachutisten’.

Fabrice Maerten is doctor in de geschiedenis van de UCL. Hij onderzoekt vooral de geschiedenis van het verzet in België tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als verantwoordelijke voor valorisatie van de collecties van het CegeSoma, coördineert hij ook het online platform ‘Resistance in Belgium’ en schreef hij het boek ‘Was opa een held? Speuren naar mannen en vrouwen in het verzet tijdens WOII’ (2020).