Lumumba’s toespraak van 30 juni 1960: het Rijksarchief in de media

Onze collega Gertjan Desmet, de archivaris van het CegeSoma, publiceerde in mei in het Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis (BTNG) de resultaten van zijn analyse van een opmerkelijk archiefstuk uit de collectie “Dagboeken en Manuscripten". Een grondige historische kritiek bracht aan het licht dat het originele, geannoteerde typoscript voordien bekend onder de referentie AB2191 hoogstwaarschijnlijk niet minder is dan … Patrice Lumumba’s persoonlijke versie van zijn beroemde toespraak, uitgesproken op de onafhankelijkheidsceremonie van 30 juni 1960. Het stuk bevond zich al sinds 2004 in de collecties van het CegeSoma en stond zelfs beschreven in de Pallas-catalogus, maar werd tot nu niet opgemerkt, laat staan geanalyseerd.

Het Rijksarchief belandde met het nieuws zowaar op de voorpagina van De Standaard (12 mei 2026). DS-journaliste en historica Heleen Debeuckelaere kwam met Desmet spreken in ARA2, waar het stuk vandaag veilig ligt opgeborgen. Onze collega gaf in de podcast DS Vandaag van de krant wat meer tekst en uitleg. Op 21 mei mocht hij hetzelfde doen in het Frans in een aflevering van L’Histoire continue van de RTBF-La Première. Uitpers, het webzine voor internationale politiek, pakte eveneens uit met een interview van onze collega.

Ook internationaal werd Desmets onderzoek de voorbije maanden opgepikt. Jean-Marie Mutamba Makombo, professor-emeritus van de Université de Kinshasa die als geschiedkundige zelf over Lumumba en de genese van de toespraak heeft gepubliceerd, vermeldde onze collega deze zomer in twee artikels in het in de DR Congo uitgegeven blad La Prospérité (nr. 6865 van 29 juni, p. 12; nr. 6887 van 30 juli, p. 9). De blog “Over de Muur – voor historische vernieuwing”, een initiatief van Nederlandse historici dat nieuwe bijdrages levert aan het publieke debat, publiceerde eind september een interview met Desmet. Ook in het laatste nummer van het Franstalige internationale tijdschrift Inprecor verscheen een interview met onze archivaris.

Benieuwd naar de speurtocht van Gertjan Desmet? Lees het artikel in het Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis.